Mózgowe porażenie dziecięce

Mózgowe porażenie dziecięce zaobserwować można już w pierwszych miesiącach życia dziecka. Jakie są jego najważniejsze objawy? Co powinno zaniepokoić rodziców? Jakie są czynniki ryzyka MPD?

Mózgowe porażenie dziecięce - czym jest?

W Polsce jest około 45 tysięcy niepełnosprawnych dzieci, z  tego około 25 tysięcy ma mózgowe porażenie dziecięce. Jest to przewlekła, nieuleczalna, ale i niepostępująca dysfunkcja ośrodkowego układu nerwowego. Jest efektem uszkodzenia lub nieprawidłowego rozwoju mózgu. To szeroki zespół objawów, które obejmują zaburzenia ruchu i postawy. 

W większości przypadków DPM to efekt nieprawidłowości związanych z porodem. Rozwinąć się też może w okresie życia płodowego lub już po urodzeniu. Pierwsze objawy zaobserwować na ogół można u niemowląt. Są one jednak często mało charakterystyczne.

Mózgowe porażenie dziecięce - objawy

Pierwsze objawy dziecięcego porażenia mózgowego pojawiają się, gdy dziecko ma około 6 miesięcy. Jednak wtedy nie stawia się jeszcze na ogół diagnozy. Do pierwszych symptomów MPD należą:

• opóźnienie w rozwoju psychoruchowym, 
• zaburzenia snu,
• trudności w karmieniu,
• zaciskanie piąstek, 
• odginanie główki,
• nadwrażliwość na dźwięki. 

U starszych dzieci powyżej 6. miesiąca życia zaobserwować można:

• odruchy niemowlęce kończyn dolnych,
• odruchy niemowlęce kończyn górnych, 
• odruch Moro zwany odruchem obejmowania, który wykształca się w czasie życia płodowego. 

W czasem objawy MPD przyjmują postać dojrzałą, bardziej charakterystyczną. Są to:

• zaburzenia snu, 
• zaburzenia mowy,
• trudności z chodzeniem,
• zaburzenia połykania, 
• epilepsja,
• nietrzymanie moczu,
• duża wada wzroku,
• zaburzenia umysłowe,
• ból.

Mózgowe porażenie dziecięce - rodzaje

Mózgowe porażenie dziecięce różnicowane jest z uwagi na zasięg dysfunkcji i charakter zaburzeń napięcia mięśniowego.

1. Spastyczne porażenie mózgowe - 75% przypadków. Ma związek z dużym napięciem mięśniowym.
2. Dyskinetyczne porażenie mózgowe - do 15% przypadków, ze zmiennym napięciem mięśni.
3. Atetotyczne-hipotoniczne porażenia mózgowe - do 15% przypadków, z obniżonym napięciem mięśniowym. 

Z uwagi na lokalizację wyróżnia się:

• monoplegia: porażenie jednej części ciała, rzadkie,
• hemiplegia: porażenie połowy ciała, do 30% przypadków,
• diplegia: porażenie wszystkich kończyn, zwłaszcza nóg, około 40% przypadków, 
• triplegia: rzadkie porażenie trzech kończyn,
• tetraplegia: dziecięce porażenie mózgowe czterokończynowe, które dotyka rąk i nóg, a także karku i tułowia, dotyczy 15% przypadków.

Mózgowe porażenie dziecięce - przyczyny

Przyczyny MPD mają zazwyczaj związek z komplikacjami w czasie ciąży i porodu. Są to m.in. zaawansowane wcześniactwo, niedotlenienie i niedokrwienie, niska masa urodzeniowa, ciąża mnoga, długi czas porodu, zaburzenia przebiegu ciąży, zakażenia i zatrucia matki w ciąży, młody lub starszy wiek matki czy mutacje genetyczne.

Mózgowe porażenie dziecięce - leczenie

Leczenie mózgowego porażenia dziecięcego jest trudne i mało efektywne, ale trzeba je kontynuować przez cały czas życia pacjenta. Zazwyczaj trzeba zaangażować do tego wielu specjalistów. Celem jest normalizacja napięcia mięśni, stabilizacja nieprawidłowych odruchów czy usprawnienie funkcjonowania w społeczeństwie. Leczenie nie eliminuje zaburzeń, ale łagodzi ich objawy. 

Terapia MPD obejmuje:

• fizjoterapię technikami Vojty, Peto czy Shantala,
• zabiegi neurochirurgiczne, 
• inne procedury neurochirurgiczne np. SPR i SMF,
• zabiegi ortopedyczne,
• leczenie farmakologiczne,
• dogoterapię i hipoterapię,
• metodę stymulacji EEG Biofeedback.