Homocysteina – co to jest? Jak obniżyć jej poziom w diecie?

Homocysteina jest jednym z aminokwasów, powstających w ciele człowieka. Jej podwyższony poziom może świadczyć o problemach zdrowotnych, wśród których wyszczególnia się choroby układu sercowo-naczyniowego.

Homocysteina – co to jest?

Co to jest homocysteina? Jest to aminokwas, który powstaje na skutek przemiany metioniny. Metionina natomiast jest jedynym źródłem homocysteiny dla człowieka, a pozyskuje się ją wyłącznie ze spożywania produktów zawierających białka zwierzęce. Podwyższony poziom homocysteiny w organizmie zwiększa ryzyko pojawienia się chorób układu sercowo-naczyniowego, takich jak udar lub miażdżyca.

Badanie homocysteiny

Sprawdzenie poziomu homocysteiny w organizmie możliwe jest dzięki wykonaniu badania krwi, ponieważ aminokwas ten obecny jest w osoczu. Stężenie homocysteiny można oznaczyć różnymi metodami. Wśród nich wymienia się chromatografię, spektrometrię masową, metody immunoenzymatyczne, a także metodę z wykorzystaniem analizatora aminokwasów.

Dzięki wykorzystaniu wskazanych metod oznacza się stężenie homocysteiny w postaci zredukowanej. Natomiast sprawdzenie poziomu homocysteiny w innej formie wymaga wykonania testu obciążenia homocysteiną. Wiele osób zastanawia się, czy badanie poziomu homocysteiny wymaga specjalnego przygotowania. Badanie krwi powinno być wykonane na czczo, a więc warto zadbać o post przez ok. 10-12 godz. przed udaniem się do laboratorium.

Homocysteina – normy i wyniki badania

Homocysteina normy u osób dorosłych to od 5 do 15 μmol/l. Podwyższone stężenie homocysteiny stwierdza się już przy poziomie od 15 do 30 μmol/l. Taki poziom świadczy o umiarkowanej hiperhomocysteinemii. Natomiast stężenie w przedziale od 31 do 100 μmol/l oznacza wysoki poziom homocysteiny i średnią hiperhomocysteinemię, a wynik powyżej 100 μmol/l to hiperhomocysteinemia ciężka. Podczas badania poziomu homocysteiny warto zwrócić uwagę na fakt, iż stężenie tego aminokwasu może znacząco spaść w ciąży, jednak przed porodem wraca do pierwotnych wartości.

Homocysteina u dzieci – normy i wyniki

Normy homocysteiny dla dzieci kształtują się inaczej niż u dorosłych. Prezentują się one następująco:

• poniżej 15 roku życia – 10 μmol/l,
• powyżej 15 roku życia – 15 μmol/l,
• poniżej 15 roku życia z suplementacją kwasem foliowym i witaminami z grupy B – 8 μmol/l,
• powyżej 15 roku życia z suplementacją kwasem foliowym i witaminami z grupy B – 10 μmol/l.

Czynniki wpływające na homocysteinę

Poziom homocysteiny w organizmie człowieka może być podwyższony w wyniku występowania pewnych czynników. Wśród nich wyszczególnia się następujące:

• wiek i płeć,
• stosowana dieta,
• niektóre przyjmowane leki (np. leki przeciwpadaczkowe),
• używki (alkohol, kofeina, nikotyna),
• niektóre schorzenia (np. choroby wątroby i nerek),
• występowanie mutacji genetycznych.

Część czynników wpływających na podwyższenie poziomu homocysteiny we krwi wynika z prowadzonego stylu życia. Uważa się, że jego zmiana może prowadzić do obniżenia stężenia tego aminokwasu. Szczególne znaczenie ma stosowanie odpowiedniej diety oraz unikanie używek. Kawa a homocysteina to kwestia, która interesuje wiele osób z podwyższonym poziomem aminokwasu. Kawa w swoim składzie zawiera kofeinę, a więc zalecane jest jej unikanie przy tego typu problemach zdrowotnych.

Jak obniżyć poziom homocysteiny?

Jedynym źródłem homocysteiny w organizmie człowieka jest metionina, która dostarczana jest wraz ze spożywanym jedzeniem. Głównie występuje w białkach zwierzęcych. Jednak wysokie stężenie homocysteiny bardzo często pojawia się u osób stosujących dietę wegetariańską oraz wegańską, ponieważ hiperhomocysteinemia może wynikać ze zbyt małej podaży witamin B6 i B12 oraz kwasu foliowego.

Podwyższone stężenie homocysteiny może występować tymczasowo również u osób, które spożywają nadmierne ilości białka zwierzęcego. Osoby zmagające się z hiperhomocysteinemią powinny stosować dobrze zbilansowaną dietę, w której zawarte będą produkty pochodzenia zwierzęcego.

Dodatkowo powinny zadbać o dostarczanie do organizmu witamin z grupy B i kwasu foliowego. Witamina B12 znajduje się wyłącznie w pożywieniu pochodzenia zwierzęcego. Witaminę B6 natomiast można znaleźć w mięsie, rybach i jajach, ale także nasionach roślin strączkowych.

Dla osób z podwyższonym poziomem homocysteiny duże znaczenie w diecie mają foliany. Ich bogate źródła to zielone rośliny, mięso, jaja, produkty mleczne, a także rośliny strączkowe oraz produkty pełnoziarniste. Homocysteina a cholesterol to kolejna kwestia, która zastanawia pacjentów z hiperhomocysteinemią. Podwyższone poziomy homocysteiny oraz cholesterolu mogą występować niezależnie od siebie, jednak ich połączenie znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego, takich jak miażdżyca.

Homocysteina a leki

Leczenie podwyższonego poziomu homocysteiny możliwe jest również poprzez zastosowanie leków. Pacjenci powinni przyjmować foliany oraz witaminy z grupy B. Zalecane jest następujące dawkowanie:

• kwas foliowy – 500 μg,
• witamina B12 – 100-600 μg,
• witamina B6 – 6-25 mg.

Suplementacja powinna trwać co najmniej 6 tygodni, jednak u niektórych pacjentów zalecane jest stosowanie wyższych dawek. U zdecydowanej większości pacjentów po kuracji poziom homocysteiny wraca do normy. Homocysteina a depresja to kolejne zagadnienie, które może się wiązać z podwyższonym poziomem aminokwasu. Nadmiar homocysteiny może obniżać poziom serotoniny, co zwiększa ryzyko pojawienia się depresji. Dlatego stosowanie odpowiedniej suplementacji jest w tym przypadku tak istotne.

Cena badania homocysteiny. Ile kosztuje?

Badanie poziomu homocysteiny wykonuje się z próbki krwi. Cena badania, w zależności od wybranego laboratorium oraz miasta, może się wahać od 50 do 100 zł. Możliwe jest również wykonanie tego badania bezpłatnie w ramach NFZ, jeśli uzyska się skierowanie od lekarza. Jest ono refundowane. Wysoki poziom homocysteiny jest niebezpiecznym dla zdrowia stanem, ponieważ zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego. Dlatego właśnie zalecane jest wykonywanie badań profilaktycznych w sposób regularny.